Zjawisko klątwy wiedzy (po angielsku the curse of knowledge) dotyka każdego z nas. Za każdym razem, gdy się czegoś nauczysz, automatycznie zakładasz, że inna osoba ma taką samą wiedzę lub doświadczenie. Ciężko wejść w jej buty. Nic więc dziwnego, że klątwa wiedzy prowadzi do nieporozumień czy nawet konfliktów. Jak jej uniknąć? Istnieje kilka sposobów, zdradzimy Ci najskuteczniejsze. Jak pisać prostym językiem? Za chwilę się dowiesz. Zaczynamy?
Klątwa wiedzy – co to jest?
Klątwa wiedzy według Wikipedii to “tendencja do niezdawania sobie sprawy, że ktoś może nie posiadać takiej wiedzy jak my”.
Kiedy opisano klątwę wiedzy po raz pierwszy? Otóż w 1990 r. Elizabeth Newton, psycholog ze Stanford University, opracowała ciekawe badanie:
- pierwsza grupa osób miała wystukiwać o blat stołu znaną melodię, “Happy birthday”
- druga grupa za zadanie miała rozpoznać tytuł piosenki.
Pierwsza grupa założyła, że druga odgadnie znacznie więcej, około 50% melodii, niż to się stało w rzeczywistości. Przecież to takie proste… Zgadniesz ile? Okazało się, że druga grupa podała prawidłową odpowiedź jedynie dla 2,5% melodii. Dla niej dźwięki były nieczytelne.
Steven Pinker, psycholog a także językoznawca pracujący na Uniwersytecie Harvarda, w książce „Piękny styl” tak opisuje klątwę wiedzy: „Jest groźna i podstępna. Niczym pijak, który jest zbyt odurzony, aby zdawać sobie sprawę, że nie może prowadzić samochodu, nie zauważamy tej klątwy, ponieważ ona sama nam to uniemożliwia. Ta ślepota przeszkadza nam w każdym akcie komunikacji”.
Czy klątwa wiedzy dotyczy Ciebie, jak również Twojej branży? Za chwilę poznasz przykłady, a potem porady, jak pisać prostym językiem.
Klątwa wiedzy – przykłady
- Dotyka ekspertów w swojej dziedzinie – lekarzy, osób pracujących w marketingu, księgowych, szefów firm, a także nauczycieli…
- Weźmy szkołę. Profesor biologii od wielu lat obeznany z tematyką anatomii zwierząt może mieć problem z wyjaśnieniem podstaw swoim “zielonym” uczniom.
- Menedżer biegły w danym rodzaju projektów używa specjalistycznego żargonu w kontakcie z podwładnymi. W efekcie zespół czuje się zagubiony. Klątwa wiedzy? Tak! Nic dziwnego, że pojawią się błędy, jak również nieporozumienia.
- Agencja reklamowa posługuje się znanym jedynie sobie, jak również nielicznym wtajemniczonym językiem. Na stronie internetowej zamieszcza swoją reklamę właśnie w ten niezrozumiały dla klienta sposób. Efekt? Naturalnie zła pozycja w internecie, a także słaba sprzedaż.
- Klątwa wiedzy nie omija też księgowych czy informatyków. Szybkie wywody, trudne słowa… Pewnie tego doświadczyłeś.
- Klątwa wiedzy nie jest jedynie domeną środowiska pracy. Zapytaj swoją przyjaciółkę, która od lat zajmuje się fotografią ślubną, o wyjaśnienie jakiejś kwestii. Najprawdopodobniej nie otrzymasz zrozumiałej odpowiedzi.
Klątwa wiedzy w medycynie
Ta choroba specjalistów nie omija też lekarzy oraz firm medycznych. Pacjenci ich nie rozumieją, ponieważ nie mają wiedzy medycznej. Niby oczywiste, ale szyfr terminów, zawiłość skrótów to w kontakcie z medykiem niestety codzienność. Weźmy kilka terminów:
- po pierwsze: iniekcja to zrozumiały dla pacjenta zastrzyk;
- po drugie: zaburzenia lękowe uogólnione to nerwica lękowa,
- po trzecie: rekonwalescencja to powrót do zdrowia.
Napisz do mnie, jeśli potrzebujesz prostych, zrozumiałych dla czytelnika tekstów medycznych. Piszę je ja, potem dr Bondyra sprawdza je pod względem merytorycznym.
Skutki
Zjawisko klątwy wiedzy ma wiele konsekwencji:
- prowadzi do nieporozumień;
- Twoja grupa docelowa nie rozumie oferty;
- jest mniej chętna do zakupu Twojego produktu;
- może zostawić złą opinię na temat Twojej firmy.
9 sposobów na poradzenie sobie z klątwą wiedzy
Poprawiając komunikację? Tak. Zatem, jak pisać prostym językiem? Oto kilka sposobów:
- korzystaj z Jasnopisu;
- unikaj zakładania, że Twój klient wie to co Ty i zrozumie Twój przekaz. To kluczowe w skutecznym marketingu, żeby pisać prosto;
- bądź empatyczny dla swoich słuchaczy/czytelników. Wejdź w ich buty;
- posługuj się porównaniami, przykładami i historiami. Czytelnicy to uwielbiają;
- unikaj ogólników;
- w rozmowie poproś o informację zwrotną. “Czy wszystko jest jasne?”, “Czy mam coś powtórzyć” – to pytania, za które rozmówcy Cię pokochają;
- przejrzyj fora internetowe, blogi, wszystkie miejsca, gdzie możesz znaleźć swoich potencjalnych pacjentów/klientów, którzy rozmawiają po swojemu. Wykorzystaj ich język w planowaniu wpisów na swojej stronie;
- używaj wypunktowań, infografik, zdjęć, wideo, żeby ułatwiać pacjentowi podejmowanie decyzji. Skutecznie odepchniesz klątwę wiedzy;
- przekazuj instrukcje, wiedzę krok po kroku, tak jak robi to np. Lego.
Klątwa wiedzy to przypadłość każdego specjalisty. Ważne, co z nią zrobisz, zanim popsuje relacje z pacjentem/klientem. Empatia, stosowanie przykładów, a także informacja zwrotna to tylko kilka z całej gamy sposobów radzenia sobie z tym zjawiskiem. Teraz kolej na Ciebie!
Literatura:
[1] Soeiro L. What’s the Curse of Knowledge, and How Can You Break It? Making assumptions about what other people know can cause a lot of confusion, Psychology Today, 2021
https://www.psychologytoday.com/intl/blog/i-hear-you/202104/whats-the-curse-knowledge-and-how-can-you-break-it
[2] https://pl.wikipedia.org/wiki/Kl%C4%85twa_wiedzy
[3] Travers M. A Psychologist Explains The ‘Curse Of Knowledge’—And How To Overcome It, Forbes, 2025
[4] Jabłoński A. Jak pisać, żeby chcieli czytać (i kupować). Copywriting & Webwriting, OnePress, 2022
[5] Jankowski M. Klątwa wiedzy psuje twój biznes? Poznaj 7 sposobów, jak ją pokonać, MWF, 2024
[6] Sieczko J. Rikai dekimasen (felieton), Gazeta Lekarska, 2023
Dodaj komentarz